و پيشينيان امت اسلامى و گروهى كه در پى ايشان آمدند بوده است ، و تا روزگار ما نيز اين توجه برقرار است . اين توجه به تدريج صورت‌هاى مختلفى به خود گرفت و ابعاد گوناگونى از قرآن ، نظير الفاظ و نحوهء اداى آن ، شيوه‌هاى بيانى و اعجاز ، كتابت و رسم الخط و تفسير و شرح آن و . . . را شامل شد . عالمان در هريك از موضوع‌هاى مذكور بحث‌هاى علمى مستقلى عرضه داشتند ؛ و براى آن ، دانش‌ها پايه‌گذارى كردند ، كتاب‌ها نوشتند و در اين ميدان بىكران گام‌هاى بلندى برداشتند ، تا آنجا كه كتابخانه اسلامى به دستاوردى گران از آثار پيشينيان صالح و عالمان پرآوازهء ما آراسته گشت . چنين ثروتى ، در گذشته و حال ، مايهء باليدن و افتخار در برابر جوامع انسانى بوده است و با آن پيروان اديان و مكاتب را در هر زمان و مكانى به كرنش و الزام وادار ساخته‌ايم و اين‌گونه بود كه اكنون كتاب‌هاى گوناگون و مجموعه‌هاى ارزشمند در علومى كه آن را قرائت ، تجويد ، رسم الخط عثمانى ، تفسير ، ناسخ و منسوخ ، غريب قرآن ، اعجاز قرآن ، اعراب قرآن مىخوانيم و ساير علوم دينى و عربى نظير آنها در اختيار ما قرار گرفته است . اين مجموعه شگفت‌انگيزترين پديده‌يى است كه تاريخ براى حراست از كتابى كه سرور كتابهاست به خود ديده است . اين پديده خود معجزه‌يى نو و تأييدكنندهء فرموده خداى سبحان است كه : « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ . » « 1 » از علومى كه ذكر آن رفت ، دانشى پديد آمد كه آميخته و زادهء همهء آنهاست و همچون فرزند كه پنهان پدر را آشكار مىگرداند مقاصد و اهداف و ويژگىها و اسرار همهء آن علوم در آن است . اين علم جديد را ، كه به خواست خداوند موضوع بحث ما در اين كتاب خواهد بود ، علوم قرآن ناميده‌اند . در اين نوشتار حتى الامكان خواهم كوشيد با آميختن و همگن كردن دو شيوهء بحث ، هم انتظار و خواست عامهء خوانندگان امروزين و هم نياز دانشجويان الازهر را به پژوهش و كاوش برآورم ، به همين دليل ناگزير از اطناب و تفصيل خواهم بود ؛ و اين حد اقل تلاشى است كه بايد براى اداى رسالت و مسئوليت و به ضرورت پيوند دينى با مردم به انجام رسانيد . به يارى و تأييد خداوند ، هرگاه مناسب باشد و موقع اقتضا كند ، به رد شبهاتى كه دشمنان اسلام پراكنده‌اند و تيرهاى خطايى كه به سوى قرآن نشانه رفته‌اند خواهم پرداخت . در هر مبحث ، بر خلاف نويسندگان پيشين

--> ( 1 ) . « همانا ما اين ذكر ( ياد و پند - قرآن ) را فروفرستاديم و هرآينه ما نگهدار آنيم » . ( حجر : 9 )